Menopauza kojarzy się przede wszystkim z uderzeniami gorąca, zaburzeniami snu czy zmianami nastroju. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że jest to również okres intensywnych zmian zachodzących w mózgu. To właśnie wtedy wiele kobiet po raz pierwszy zauważa problemy z koncentracją, trudności ze znajdowaniem słów czy tzw. mgłę mózgową.

Czy oznacza to zwiększone ryzyko demencji? Niekoniecznie. Warto jednak wiedzieć, dlaczego mózg reaguje na menopauzę i co można zrobić, aby wspierać jego prawidłowe funkcjonowanie.

Menopauza a zdrowie mózgu – dlaczego estrogen ma tak duże znaczenie?

Estrogen pełni znacznie więcej funkcji niż tylko regulowanie układu rozrodczego. Receptory dla tego hormonu znajdują się również w mózgu – między innymi w hipokampie odpowiedzialnym za pamięć oraz w obszarach związanych z koncentracją i przetwarzaniem informacji.

Badania sugerują, że spadek poziomu estrogenów wiąże się ze zmniejszeniem wykorzystania glukozy przez niektóre obszary mózgu. Naukowcy obserwują również przejściowe zmiany w aktywności niektórych struktur mózgowych oraz ich wzajemnej komunikacji. To właśnie dlatego okres okołomenopauzalny może wiązać się z uczuciem większego zmęczenia psychicznego i pogorszeniem sprawności poznawczej.

Mgła mózgowa w menopauzie – skąd biorą się problemy z pamięcią i koncentracją?

Wiele kobiet opisuje podobne sytuacje:

• trudno przypomnieć sobie nazwisko dobrze znanej osoby,
• wejście do pokoju i zapomnienie, po co się tam przyszło,
• większy problem ze skupieniem uwagi podczas pracy,
• wykonywanie kilku prostych zadań zajmuje więcej czasu niż wcześniej.

To zjawisko określane jest jako mgła mózgowa (brain fog).

Choć może być frustrujące, samo w sobie nie oznacza rozwoju choroby neurodegeneracyjnej. Na pogorszenie koncentracji wpływa jednocześnie kilka czynników charakterystycznych dla menopauzy: spadek estrogenów, gorsza jakość snu, przewlekłe zmęczenie oraz większa podatność na stres. U wielu kobiet objawy z czasem stają się mniej nasilone, choć u części mogą utrzymywać się także po menopauzie.

Czy menopauza zwiększa ryzyko demencji?

To pytanie od kilku lat jest jednym z najczęściej analizowanych przez naukowców.

Badania sugerują, że menopauza może być jednym z elementów wpływających na zdrowie mózgu w późniejszym wieku. Nie oznacza to jednak, że sama menopauza prowadzi do rozwoju demencji.

Naukowcy podkreślają, że obserwowane zmiany mają charakter zależności statystycznych, a nie dowodu przyczynowo-skutkowego. Potrzebne są dalsze wieloletnie badania, które pozwolą określić, w jakim stopniu zmiany zachodzące w okresie menopauzy przekładają się na ryzyko otępienia.

Kiedy ryzyko może być większe?

Badania wskazują, że szczególną uwagę warto zwrócić na kilka sytuacji.

Wczesna menopauza

Kobiety, u których menopauza wystąpiła przed 40. rokiem życia, w badaniach populacyjnych częściej doświadczały zaburzeń poznawczych i miały wyższe ryzyko rozwoju demencji w późniejszym wieku niż kobiety z menopauzą w typowym wieku.

Menopauza chirurgiczna

Usunięcie jajników powoduje nagły spadek poziomu estrogenów. Kobiety po obustronnym usunięciu jajników są przedmiotem licznych badań dotyczących wpływu nagłego spadku estrogenów na zdrowie mózgu.

Silne objawy naczynioruchowe

Coraz więcej badań analizuje związek między nasilonymi objawami naczynioruchowymi a zmianami obserwowanymi w mózgu. Dotychczas nie potwierdzono jednak, że same uderzenia gorąca prowadzą do rozwoju demencji.

Hormonalna terapia zastępcza a ryzyko demencji – co wiadomo?

Przez wiele lat hormonalna terapia zastępcza (HTZ) budziła wiele kontrowersji. Obecnie wiadomo, że jej wpływ zależy między innymi od wieku kobiety oraz momentu rozpoczęcia leczenia.

HTZ może skutecznie łagodzić wiele objawów menopauzy, takich jak uderzenia gorąca czy zaburzenia snu. Jednocześnie obecny stan wiedzy nie pozwala stwierdzić, że stosowanie terapii hormonalnej chroni przed demencją (otępieniem).

Eksperci podkreślają, że nie należy rozpoczynać HTZ wyłącznie z myślą o poprawie funkcji poznawczych lub zmniejszeniu ryzyka chorób otępiennych. Decyzję o jej zastosowaniu zawsze należy podejmować wspólnie z lekarzem.

Jak wspierać zdrowie mózgu po menopauzie?

Choć na proces starzenia się nie mamy wpływu, wiele czynników związanych ze zdrowiem mózgu pozostaje zależnych od codziennych nawyków.

Najlepiej udokumentowane znaczenie mają:

• regularna aktywność fizyczna, zwłaszcza aerobowa i ćwiczenia siłowe,
• odpowiednia ilość i jakość snu,
• dieta bogata w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty oraz zdrowe tłuszcze,
• kontrolowanie ciśnienia tętniczego, poziomu glukozy i cholesterolu,
• aktywność intelektualna i utrzymywanie relacji społecznych,
• unikanie palenia tytoniu oraz nadmiernego spożycia alkoholu.

Coraz więcej badań pokazuje, że właśnie styl życia może mieć istotny wpływ na zachowanie sprawności poznawczej w kolejnych dekadach życia.

Wsparcie układu nerwowego w okresie menopauzy

Menopauza to dobry moment, aby świadomie zadbać o zdrowie mózgu i układu nerwowego. Podstawą pozostają zdrowe nawyki oraz regularne kontrole lekarskie.

Uzupełnieniem codziennej troski może być odpowiednio dobrana suplementacja. Betula Forte zawiera opatentowany kompleks betuliny z γ-cyklodekstryną, opracowany w celu zwiększenia biodostępności betuliny, oraz witaminę B1. Tiamina przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, wspiera utrzymanie prawidłowych funkcji psychologicznych oraz prawidłowy metabolizm energetyczny. Informacje te wynikają z zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących witaminy B1.

Menopauza nie oznacza utraty sprawności umysłowej

Trudności z koncentracją czy pogorszenie pamięci w okresie menopauzy są częstym doświadczeniem wielu kobiet i najczęściej stanowią element naturalnych zmian hormonalnych. Nie należy jednak ich bagatelizować ani automatycznie utożsamiać z rozwijającą się demencją.

Świadomy styl życia, dbałość o zdrowie metaboliczne, aktywność fizyczna oraz odpowiednie wsparcie organizmu mogą pomóc zachować dobrą kondycję mózgu przez długie lata. Menopauza nie jest początkiem końca sprawności poznawczej – dla wielu kobiet staje się impulsem do większej troski o własne zdrowie.